Topprestaties als basis voor de koe van de toekomst

'Bij de selectie zijn we begonnen met de prestaties van de dieren in de stal en hun fokwaarden', vertelt Geart Ludema. 'Daarbij hebben we vooral gekeken naar gezondheid, waaronder uiergezondheid, vruchtbaarheid en klauwgezondheid, maar natuurlijk ook naar melkproductie. Denk aan kilogrammen vet en eiwit en de lactatiewaarde. Op basis daarvan hebben we een eerste groep dieren geselecteerd. Vervolgens zijn we de koeien op de testbedrijven gaan bekijken en hebben we op basis van hun exterieur de selectie verder aangescherpt.'

Bij die selectie draait het volgens Geart niet om één uitzonderlijke eigenschap. Juist de combinatie maakt een koe bijzonder. 'We zoeken dieren die goed presteren, gezond zijn en gemakkelijk oud kunnen worden. Daarbij moet het exterieur functioneel zijn. We zijn niet op zoek naar extreme dieren, maar naar koeien die het complete plaatje laten zien. Een koe moet probleemloos melk kunnen produceren en dat ook gedurende een lange periode volhouden.'

De zes geselecteerde koeien laten zien welke stappen er in de melkveefokkerij worden gezet. Ze combineren goede producties met gezondheid en een functioneel exterieur. Daarmee geven ze een beeld van de richting waarin de fokkerij zich ontwikkelt.

'De koeien in deze themagroep laten zien waar we als CRV dagelijks aan werken. Ze geven een beeld van de koe van de toekomst en laten tegelijkertijd zien wat er vandaag al mogelijk is', legt Geart uit.

Die vooruitgang is niet alleen zichtbaar in de prestaties van de dieren, maar ook in hun genetische aanleg. De jongere dieren laten hogere fokwaarden zien dan de oudere generaties. Dat biedt perspectief voor de toekomst: een hogere genetische aanleg vormt immers de basis voor nog betere prestaties in de volgende generaties.

'Fokwaarden en genomische fokwaarden zijn eigenlijk de kurk waar de fokkerij op drijft. Door gericht op fokwaarden te selecteren, ondersteund door data en prestaties uit de praktijk, maken we de fokkerij rationeel. Daarmee kunnen we aantoonbaar sneller genetische vooruitgang boeken en uiteindelijk betere dieren in de stal krijgen.'

Vooral op het gebied van gezondheid zijn de afgelopen jaren grote stappen gezet. Uiergezondheid, klauwgezondheid en vruchtbaarheid zijn sterk verbeterd. Ook bij de geboortekenmerken is veel vooruitgang geboekt, met onder andere een duidelijke afname van het aantal zware geboortes. Tegelijkertijd blijft ook de productie zich ontwikkelen. De nieuwste generatie stieren brengt vooruitgang in zowel kilogrammen melk als de gehalten vet en eiwit.

Om de breedte van het fokprogramma te laten zien, is ook bewust gekeken naar de genetische spreiding binnen de themagroep. De geselecteerde koeien hebben allemaal een andere vader en moedersvader.

'Daarmee laten we zien dat er vanuit verschillende bloedlijnen aan hetzelfde doel gewerkt kan worden. Uiteindelijk willen we voor iedere koe een passende stier kunnen adviseren, afgestemd op de afstamming en het fokdoel van de veehouder. Het gaat er niet om dat iedere koe op één onderdeel uitblinkt, maar dat we dieren fokken die op meerdere kenmerken goed scoren en daarmee gemakkelijk presteren in de stal.'

Met zes dieren is het onmogelijk om alle ontwikkelingen binnen de melkveefokkerij te vertegenwoordigen. Toch geeft de groep volgens Geart een duidelijk beeld van de gezamenlijke ambitie: koeien die gemakkelijk oud worden en efficiënt produceren.

Ook voor de komende jaren ziet Geart volop mogelijkheden om de genetische vooruitgang verder te versnellen. Vooral op het gebied van gezondheid valt nog veel winst te behalen. Een gezondere koe kan immers gemakkelijker produceren en heeft meer mogelijkheden om een hoge levensproductie te realiseren.

'We willen steeds meer toe naar koeien die gemakkelijk te managen zijn, gezond blijven en efficiënt een hoge levensproductie behalen. Dat is uiteindelijk waar we het voor doen.'

Genomische informatie en merkertechnologie spelen daarin een belangrijke rol. Ze maken het mogelijk om al op jonge leeftijd gerichter te selecteren, gerichter paringen te maken en daarmee de genetische vooruitgang te versnellen. Bovendien biedt dat veehouders meer ruimte om binnen hun fokkerijstrategie bewuste keuzes te maken, bijvoorbeeld voor het gebruik van beef-on-dairy.

Wat Geart bezoekers vooral wil meegeven, is dat de toekomst van de melkveefokkerij dichterbij is dan soms wordt gedacht.

'Ik hoop dat bezoekers zien wat er vandaag al mogelijk is met merkertechnologie en de genetische vooruitgang die we daarmee realiseren. De dieren in de themagroep laten zien waar we nu staan en welke kant we op kunnen. Maar uiteindelijk is het belangrijk om te kijken naar wat de veehouder zelf wil bereiken. Iedere ondernemer heeft zijn eigen  fokdoel en daar willen we met onze genetica en adviezen bij ondersteunen.' De koe van de toekomst moet niet alleen topprestaties leveren, maar die prestaties ook jarenlang kunnen volhouden. Juist de combinatie van productie, gezondheid, levensduur en functionaliteit maakt volgens Geart Ludema het verschil.