Meer rendement met melkrobotindex

‘Vraag een veehouder naar de ideale robotkoe en je krijgt bijna altijd hetzelfde antwoord. Veehouders die automatisch melken, willen arbeid besparen en maximaal rendement halen uit de investering. Daarvoor zijn koeien nodig die het systeem snel leren, zelf regelmatig de robot bezoeken en per minuut robottijd veel kilogrammen vet en eiwit produceren.’ Gert-Jan van den Bosch, internationaal geneticaspecialist bij CRV, hoort dit van boeren over de hele wereld.

‘Als je deze veehouders vraagt aan welke eisen de ideale robotkoe moet voldoen, dan noemen ze kenmerken als een hoge melksnelheid, goed beenwerk en een optimale speenlengte, uierbalans en achterspeenplaatsing’, vertelt hij. Of fokken op deze kenmerken echt resulteert in minder arbeid en meer rendement, is volgens de geneticaspecialist echter de vraag. ‘Zou het niet effectiever zijn om te fokken op kenmerken die direct een relatie hebben met arbeid en rendement?’, oppert hij.

Via uitwisseling met duizenden melkrobots beschikt CRV over data van zo’n 2,3 miljoen automatisch gemolken koeien. Het gaat onder andere om informatie over robotbezoek, totale lengte van een melkbeurt en melkproductie. Met behulp van deze data schat CRV fokwaarden melkrobotefficiëntie, melkrobotinterval en melkrobotgewenning (zie infographic).

Het kenmerk melkrobotefficiëntie is gedefinieerd als de productie in kilogrammen melk, gecorrigeerd voor percentage vet en eiwit, per minuut robottijd. De fokwaarde voor dit kenmerk is een index met een gemiddelde van 100. Als een veehouder uitsluitend stieren zou gebruiken met een fokwaarde van 104 op koeien met een gemiddelde fokwaarde van 100, resulteert dit in dochters met een gemiddelde fokwaarde van 102. Dit vertaalt zich in de praktijk in 0,11 kilogram extra melk per minuut. ‘Dat lijkt een klein verschil’, erkent Gert-Jan. ‘Maar als je doorrekent, komt dit neer op 132 kilo extra melk per robotplaats per dag en ruim 48.000 kilo extra melk per robotplaats per jaar.’

Het kenmerk melkrobotinterval geeft het aantal minuten tussen twee melkingen aan. Gebruik van stieren met een fokwaarde van 104 op gemiddelde koeien resulteert in een verkorting van dit interval met bijna een kwartier. Dit betekent ongeveer 0,1 melking extra per koe per dag. ‘En – misschien nog wel belangrijker – minder ophaalkoeien’, vult Gert-Jan aan.

Ook fokken op het kenmerk melkrobotgewenning levert volgens de geneticaspecialist direct arbeidsbesparing op. Hoe sneller vaarzen uit zichzelf regelmatig de robot bezoeken, hoe minder een veehouder erachteraan hoeft. Gebruik van stieren met een fokwaarde van 104 op gemiddelde koeien resulteert in 9 minuten minder verschil tussen het melkinterval kort na afkalven en het interval later in de lactatie. Een snellere gewenning dus.

Om fokken van betere robotkoeien eenvoudig te maken heeft CRV de melkrobotindex ontwikkeld. Hierin zijn de fokwaarden melkrobotefficiëntie, melkrobotinterval en melkrobotgewenning gecombineerd en is ook de fokwaarde uiergezondheid opgenomen. ‘Een hoge melkrobotefficiëntie gaat samen met een hoge melksnelheid’, verklaart Gert-Jan deze toevoeging. ‘We weten dat een te hoge melksnelheid ongunstig is voor de uiergezondheid. Door uiergezondheid mee te nemen in de melkrobotindex voorkomen we dat fokken op deze index ten koste gaat van de uiergezondheid’, legt hij uit. Fokken op de melkrobotindex resulteert dan ook in meer kilogrammen vet en eiwit per melkrobot, vaarzen die het robotmelken sneller oppakken en een korter melkinterval bij een gelijkblijvende of zelfs betere uiergezondheid.

‘Met fokken en selecteren op basis van de melkrobotindex wordt de grootste vooruitgang gerealiseerd op melkrobotefficiëntie, gevolgd door melkrobotinterval en melkrobotgewenning. De fokwaarde uiergezondheid is minder zwaar ingewogen en toegevoegd om een negatief effect op de uiergezondheid te voorkomen.

Er is tussen koeien en stieren voldoende genetische variatie om substantieel vooruitgang op robotkenmerken te realiseren. In het actuele holsteinaanbod in de CRV-webshop heeft bijvoorbeeld ongeveer de helft van de holsteinstieren een melkrobotindex van 104 of hoger.

Uit een analyse van robotdata komt naar voren dat er in de praktijk geen direct verband is tussen de melkrobotindex en exterieurkenmerken zoals voor- en achterspeenplaatsing, uierdiepte en vooruieraanhechting. En het verband met speenlengte en opgangband is zwak. Deze uitkomst betekent volgens Gert-Jan niet dat het voor robotmelkers nutteloos is om in de fokkerij rekening te houden met uierkenmerken. ‘Extremen voorkomen blijft belangrijk. Aansluiten van achterspenen die elkaar raken kost melkrobots nu eenmaal meer tijd’, realiseert hij zich.

‘De grootste arbeidsbesparing en rendementsverhoging realiseer je echter door voor de fokkerij koeien en stieren te

selecteren met de hoogste melkrobotindex. Coöperatie CRV

berekent melkrobotindexen voor genoom- en dochtergeteste rood- en zwartbonte holsteinstieren. Merkeronderzoek geeft inzicht in de fokwaarden van vrouwelijke dieren en deze fokwaarden zijn terug te vinden in de applicatie CRV Fokkerij’, legt hij uit. ‘Na selectie van de hoogste koeien en stieren voorkom je extremen in uierkenmerken door het maken van gerichte paringen. Hierbij is het StierAdviesProgramma een nuttig hulpmiddel’, voegt de geneticaspecialist nog toe.

De melkrobotindex is opgebouwd uit de onderstaande drie robotfokwaarden en de fokwaarde uiergezondheid. Fokken op de melkrobotindex resulteert in meer kilogrammen vet en eiwit per melkrobot per dag, vaarzen die het robotmelken sneller oppakken en een korter interval tussen melkingen bij een gelijkblijvende of zelfs betere uiergezondheid.